Blote schouder in zwart-wit

dinsdag, 30 augustus 2011

Reacties2

‘Mijn zoon van 11 bekijkt xxxsites, het hele scala, en ik had hem nog niet eens voorgelicht,’ laat Kees V. uit Amsterdam weten. Zijn vraag: ”Hoe kan ik van zijn hardcore ontgroening nog iets liefdevols maken?’

Door Gawie Keyser
Porno is moreel slecht, porno corrumpeert en van masturbatie word je blind. Wat je wil. Maar porno kan ook positieve effecten hebben. Deze zijn gelegen in wat je zou kunnen noemen: de tinteling van het ontoelaatbare.

Niets is zo onweerstaanbaar, zeker voor een tiener, als de verboden vruchten van verbeelde seks. Dat zoeken is vooral ook een mentale exercitie. Het doet me denken aan een onderzoek waarover ik een tijd geleden in The Guardian las en waaruit blijkt dat kinderen beter moeilijke boeken kunnen lezen, omdat hun hersens die uitdaging nu eenmaal nodig hebben. Misschien valt hetzelfde te zeggen van porno en de jeugdige ziel: dat mysterieuze, het speuren naar iets wat verboden lijkt, is even natuurlijk als essentieel voor de ontwikkeling.

Rudy Kousbroek wist het zeker: Porno biedt soelaas. Dat is iets om te koesteren, schrijft hij midden jaren tachtig in zijn baanbrekende essay ‘De troost der pornografie’. Hij citeert de Franse surrealist André Breton: “De liefde zal niet zegevieren zolang niet eens en voor altijd is afgerekend met de infame christelijke gedachte van zonde. Er is nooit een verboden vrucht geweest.” 

Als de vrucht dan niet verboden is, dan valt vooral te hopen dat zij smakelijk is. Hier wringt de schoen, want dat is porno niet. Kousbroeks wens dat er ooit een kunstzinnige, waardevolle hardpornofilm gemaakt zou worden, is nooit uitgekomen. En dat zal ook nimmer gebeuren. Hoe je nieuwsgierige kind dan toch iets bij te brengen over de schoonheid van lichaam en daad? 

Het antwoord: film. Niet digitaal en online, maar analoog en in het donker. Even een tijdreis, terug naar de jeugd van de Frans-Chileense meester Raoul Ruiz die vlak voor zijn recente dood vertelt over hoe hij in het stadje van zijn jeugd een kleine bioscoop ‘voor volwassenen’ binnen wist te sluipen om beelden van naakte vrouwen te zien. Immers, men vertoonde er Europese kunstzinnige films! Wat een verboden vruchten! Wat zou hij hebben gezien? Sophia Loren. Anna Magnani. Claudia Cardinale. Brigitte Bardot. Zonder enige twijfel. Ruiz lijkt net een van de jongetjes die in Guiseppe Tornatores Cinema Paradiso (1988) open en bloot in de dorpsbioscoop zitten te masturberen bij het zien van een innige kus of een lumineuze blote schouder in zwart-wit.

Ik herinner me Johannesburg. Stad van mijn verleden. Ik was veertien. In het centrum stond een buurtbioscoop: de Vistarama. Ik ging ernaartoe met een vriend. Bruine, houten lambrisering. Rode velours gordijnen. En Charlotte Rampling in ‘The Night Porter’. Bleke borsten. Glasscherven. Aardbeienjam. Dode ogen. En de eeuwige melancholie van Dirk Bogarde. Liliana Cavani’s film uit 1974 is geen porno, maar het scheelt weinig, objectief gezien. Dat maakt het tot een moeilijk, uitdagend werk. Uitstekend geschikt voor de ontdekkende jongen die zoekt naar het duistere, het onaanvaardbare. Wie weet vindt hij in dat proces, net als ik, iets dat in de buurt komt van schoonheid. En het sublieme.

Ook een duivels dilemma en behoefte aan advies van Gawie Keyser? Reageer hieronder of mail Gawie via Gawie.Keyser@human.nl