Home Blogs Het Humanistisch Verbond Breivik slachtoffer van hyperindividualisme?

Breivik slachtoffer van hyperindividualisme?

dinsdag, 26 juli 2011

De terreurdaad van Anders Breivik in Oslo krijgt al weer volop commentaar van deskundigen. Zo hoorde ik de 'Inlichtingen- en AIVD-deskundige' Roger Vleugels voor de KRO-radio verklaren dat de grootste bedreiging komt van lone wolves. Een standpunt dat veel deskundigen innemen en dat begrijpelijk is, maar het is misleidend het libertaire denken hiervoor verantwoordelijk te stellen.

door Rein Zunderdorp

Want gevraagd naar de oorzaken daarvan verwijst Vleugels naar het 'libertaire denken, het verdwijnen van de cohesie uit de samenleving, het centraal zetten van het Ik': 'ikke, ikke, kke en de rest kan stikke', het verlies van het 'wij-gevoel', de opkomst van het 'hyperindividualisme'. Een wonderlijke en misleidende interpretatie voor een daad en een verschijnsel dat wel heel andere kenmerken heeft dan het 'libertaire denken'.

Ten eerste is Breivik allerminst een libertaire egoïst. Hij ziet zichzelf als uiterst sociaal, iemand die bereid is zich op te offeren voor zijn Volk en zelfs voor de hele Europese beschaving. Hij zegt van zichzelf dat hij gedreven wordt door idealistische doelen voor zijn landgenoten en andere Europeanen. Elders lezen wij: 'Hij lijkt een sociaal leven te leiden, met zijn beste vrienden gaat hij op stap.' Hij voelt zich Christen, bewondert de Orde van de Tempeliers en voelt zich verwant met veel andere politici waaronder Poetin en Wilders. Het enige eenzame aan hem is dat hij om praktische redenen de hele terreurdaad als eenmanscel heeft voorbereid en uitgevoerd. En dat laatste is natuurlijk niet 'gek'.

Toch is het niet uitgesloten dat in het zwartepietenspel dat nu in de media ontstaat tussen links en rechts, progressief en conservatief de libertaire cultuur de schuld gaat krijgen. Op internet maken mensen die bij de moord op Fortuin wisten dat 'de kogel van links kwam' zich nu vreselijk boos op de enkeling die pesterig stelt: 'de kogels kwamen van rechts'. Als een moslim een terreurdaad begaat is dat volgens sommigen een bewijs van het feit dat een 'vreselijk en gewelddadig geloof' betreft. Nu het om een rechts-radicale christen gaat betreft het ineens een 'eenzame gek', slachtoffer van het 'hyperindividualisme’. Het zou me zelfs niet verbazen als Bas Heijne in het NRC zal stellen dat het 'naoorlogs humanisme' ook hieraan debet is.

Misschien is het beter dicht bij de feiten te blijven en ons af te vragen of het zaaien van haat tegen vreemdelingen niet ook een bijdrage levert aan de opkomst van de rechtsradicale terreur, zelfs in de meest vreedzame landen in de wereld. Het verdedigen van een humane libertaire samenleving is daarvoor eerder een oplossing dan een gevaar. Wij zullen dat in augustus zeker doen op het humanistische wereldcongres van de IHEU in Oslo. Dat congres is ironisch genoeg gewijd aan vrede en het uitbannen van geweld!

Met Breivik heeft het “christelijk fundamentalisme van de daad” een afschuwelijk gezicht gekregen. In tegenstelling tot zijn heroïsche idolen ging hij zelf in de strijd niet ten onder, sterker, hij liet zich door “de vijand” gevangen nemen. Hoewel het trekken van vergelijkingen zo z’n beperkingen en wellicht mistekeningen heeft, ziet Breivik, net als bijvoorbeeld Pinochet en Videla, in de sociaaldemocratie de promotoren van al het verderfelijke die een ordentelijke christelijke samenleving in de weg staan en daarom moeten sociaaldemocraten worden vermoord. Geheel in overeenstemming met het politieke interpretatiesjabloon van dit moment worden integratie en multiculturaliteit als topics naar voren gehaald en laten we secularisatie, feminisme, seksuele revolutie, marxisme, democratie en andere obsessies van Breivik ongemoeid als te bespreken achtergrond. Maar ook geheel in lijn met het criminele interpretatiekader wordt Breivik omschreven als labiele geest, soms zelfs ontoerekeningsvatbaar etc. Volgens een hoogleraar psychiatrie die het memorandum van Breivik heeft gelezen, is deze man verre van gestoord. Waarom hebben we het er zo moeilijk mee om het handelen van mensen als Breivik vanuit het handelen zelf te begrijpen? Zijn motieven zitten in zijn daad. De rationaliteit van de planning van die daad geeft aan dat hij niet ‘gek’ is of aan een aandoening leidt. Het is gewoon een heel bewuste politieke moordenaar. Daarom moeten we onderzoek waarom juist de sociaaldemocraten en in het bijzonder de jeugd daarvan als zondebok voor Breivik c.s. verschijnen. Het zondebokmechanisme geeft aan dat het uitroeien van de zondebok tot een heling van een dan vreedzame samenleving leidt [zie Girard]. Onze “Denker des Vaderlands”, Hans Achterhuis, zou daar veel over kunnen uitleggen en bijdragen aan het begrijpen van de werking van dit mechanisme. Helaas heb ik hem daar nog niet over gehoord.

Pieter Fokkink

30 juli 2011

Wat kan de sociaaldemocraten worden verweten? In Nederland in elk geval niet dat zij verantwoordelijk zijn voor de immigratie, want het zijn de werkgevers geweest die de allochtonen hier naar toe hebben gehaald en de confessionelen die op gezinshereniging hebben aangestuurd. Maar aan hen wordt dat niet verweten. Kan de multiculturaliteit dat dan wel? Ongetwijfeld wordt multiculturaliteit in verschillende sociale systemen verschillend ingevuld, zoals Taylor dat ook laat zien. In Nederland is de multiculturaliteit in eerste aanleg ingevuld volgens de gedachtewereld van de 19e eeuwse “soevereiniteit in eigen kring”, de theorie van behoud van identiteit door een sociale organisatie die een zekere afzondering rechtvaardigt, zoals we ook de Molukkers in Nederland buiten de samenleving hebben gehouden. Die theorie werkt wel, zolang de kernfactoren van de identiteit, cultuur/etniciteit, religie en taal, slechts op één van de drie een structurele verscheidenheid vertoont. In Nederland was dat het geval toen Nederlands sprekende Nederlanders op religieus gebied elkaar wat minder verdroegen. De grote groep emanciperende katholieken die onder de Protestantse dominant uit wilde en naar “ontvoogdende gelijke kansen” streefde, tegenover een Protestantse meerderheid die grote moeite had met acceptatie van katholieken als volwaardige Nederlanders. Bovendien was er een kleinere groep protestanten, de Gereformeerden, die in beslotenheid de eigen identiteit koesterden. Sociaaldemocraten hebben daar tegenover altijd gestreefd naar een maatschappelijke organisatie, waarin alle gezindten met elkaar communiceerden en verkeerden. Soevereiniteit in eigen kring is tot op heden een typische confessioneel conservatieve communitaristische wijze van maatschappelijke ordening die we als multiculturaliteit benoemd hebben. Maar een maatschappelijke orde, waarin groepen die op alle drie kernfactoren van identiteit verschillend zijn, kun je geen soevereiniteit in eigen kring geven met als oogmerk ‘behoud van identiteit’, zonder schade aan het geheel. Ik weet niet of dat in Noorwegen ook precies zo het geval is, maar vergelijkbaar zal het wel zijn. Vanuit sociaaldemocratische optiek zou je eerder moeten spreken van “interculturaliteit”, pogingen om vreemde culturen te integreren met de eigen cultuur, waarin beide zich min of meer aanpassen. Nederland heeft gedurende de hele geschiedenis altijd met grote stromen immigranten te maken gehad. In de 17e en 18e eeuw waren dat Zuid-Nederlanders, Portugezen, Duitsers, Russen en anderen die in eerste aanleg op eigen kracht zich in de samenleving moesten inwerken en integreren. Liberalen vinden dat nog steeds het meest ideaal, ook in de huidige tijd. Maar ja, na de Tweede Wereldoorlog hebben we een Verzorgingsmaatschappij gecreëerd die er van uitgaat dat mensen bij sociale vraagstukken zonder aanziens des persoon moeten worden geholpen. In katholieke kring heet dat “subsidiariteit” [ondersteuning tot zelfstandigheid wordt bereikt]; voor sociaaldemocraten is dat een morele verplichting waarvan de grenzen die helemaal duidelijk zijn. Misschien ligt daar wel de obsessie van Breivik c.s. met de sociaaldemocraten, ‘de linkse kerk’ zoals dat in Nederland heet. Die dubbelheid van de interculturaliteit als enerzijds wederzijdse aanpassing, anderzijds de morele verplichting nieuwkomers daar behulpzaam te zijn. Het zou het publieke debat sieren wanneer daar wat meer duidelijkheid in komt.

Pieter Fokkink

30 juli 2011

Aangezien ik het helemaal eens ben met het betoog van Frederik Fantoom, voeg ik uit pure luiheid hier zijn passage toe. Beter kan ik het zelf niet verwoorden! Met dank aan Frederik.

"Nu moet u weten dat ik niet religieus ben, niet voor de sharia in Nederland ben, van mening ben dat er geen enkele basis is voor geloof in goden, voor een vergaande scheiding van kerk en staat ben, het gedachtegoed van de islam verafschuw en al heel wat internetfora van binnen heb gezien. Ik ben echter wel voor een open debat daarover en van mening dat een open democratie juist de mogelijkheid biedt om dat debat op inhoud aan te gaan."

Alders

28 juli 2011

Eens met uw pleidooi om beter dicht bij de feiten te blijven en ons af te vragen of het zaaien van haat tegen vreemdelingen niet ook een bijdrage levert aan de opkomst van de rechtsradicale terreur, zelfs in de meest vreedzame landen in de wereld. Het verdedigen van een humane libertaire samenleving is daarvoor eerder een oplossing dan een gevaar.

Nogal wat vreemdelingen lijden in stilte in tijden van aanhoudend "getreiter en gepest" in de media, bijv. destijds door de briljante Th. van Gogh (kreten als geitenneuker, pedofiele profeet). Wat kan worden ervaren als teken van consensus over de onwenselijkheid van hun aanwezigheid in de samenleving. Autochtone bevolkingsgroepen, o.a. Katholieken hebben de afgelopen decennia geleerd dit soort sprekerij te hanteren. In een humane libertaire samenleving behoort ook hierover gecommuniceerd te worden met nieuwkomers.

De recente CDA integratienota bevat passages die minderheden pijnlijk treffen, vooral de groepen die duurzaam in de onderste regionen vertoeven. Door geringe kansen op de arbeidsmarkt en het minder profiteren van het recht op bijv. goede jeugdzorg vanuit hardnekkig falende instituten (naast factoren gelegen in de individuen zelf). We moeten alert blijven op feiten en ontwikkelingen aan beide zijden die sociale kwaliteit en stabiliteit bedreigen.

gre van Nie

28 juli 2011

Een alternatieve formulering voor "de kogel" is: "de kogel kwam uit de kerk". Dan hoeven links nog rechts zich druk te maken. Maar serieus. Breivik zegt van zichzelf dat hij niet schuldig is, omdat "het oorlog" is. Wat doen we in oorlogstijd met iemand die landgenoten vermoord? Het vuurpeloton! Zou Breivik dat accepteren? Of ziet hij het als verzetsdaad tegen met de vijand collaborerende landgenoten en beschouwt hij zichzelf als held? Waarom denkt hij dan de rest van zijn leven in de gevangenis te zullen doorbrengen. Zijn alle Noren landverraders op Breivik c.s. na? Gegeven zijn langdurige en zeer rationeel geplande moordpartij doet hij meet denken aan een neonazi die het antisemitisme heeft ingeruild voor het anti-islamisme. Het zou een schande zijn hem als gestoord of krankzinnig te beschouwen, dan wel ontoerekeningsvatbaar. Dat zijn sjablonen voor gewone criminaliteit. Niet dit! Misschien was hij wel copycat van Pinochet of Vileda met hun vergelijkbare obsessies!

Pieter Fokkink

28 juli 2011

Beste Victor,
Sta mij toe u te helpen met het duiden van de grens tussen kritiek op vreemdelingen en haatzaaien. Enige jaren gelden stuitte ik op het nederlandstalige forum van FaithFreedom.org (http://www.dutch.faithfreedom.org/forum/). Ik werd getroffen door de buitensporig felle bewoordingen die men daar tegen de islam en haar volgelingen uitte.

Nu moet u weten dat ik niet religieus ben, niet voor de sharia in Nederland ben, van mening ben dat er geen enkele basis is voor geloof in goden, voor een vergaande scheiding van kerk en staat ben, het gedachtegoed van de islam verafschuw en al heel wat internetfora van binnen heb gezien. Ik ben echter wel voor een open debat daarover en van mening dat een open democratie juist de mogelijkheid biedt om dat debat op inhoud aan te gaan.

Wat ik op FF aantrof getuigde echter van een grofstoffelijkheid die ik niet eerder was tegengekomen. Moslims zouden als ratten de zee moeten worden ingedreven, we zouden ons militair moeten organiseren tegen oprukkend Eurabia, het zou een kwestie van lijfsbehoud zijn, multiculturalisme is HET grote gevaar voor onze samenleving, de zittende regering zou bestaan uit lafbekken van de linkse kerk, de grenzen zouden moeten worden gesloten. U begrijpt misschien dat ik mij niet kon vinden in deze nazistische aanpak. Maar mijn verbazing liep nog verder op toen bleek dat het niet een lone wolf was die ik toevallig op deze site had getroffen. Er kwam bijval voor het afslachten van moslims uit alle porieën van dat forum. Mijn appel hierover bij de moderator van de site ondervond geen enkel gehoor. Sterker nog, ik zou er niets van begrijpen, gevoelig zijn voor al taqqiya, een dhimmy uit de linkse kerk zijn. Kortom, het werd me duidelijk gemaakt dat ik staatsvijand no 1 was en geen poot had om op te staan. Ben ik nu alleen in het waarnemen van de parallel met het gedachtengoed van ene meneer Breivik! In Nederland bestaan dus al jaren sites waar de Nederlandse Breiviks elkaar treffen! Niks lone wolfs! Deze sites bestaan bij de gratie van het veranderde politieke klimaat in Nederland. In dat klimaat wordt niet gemodereerd op haatzaaien, stelt niemand vragen over dergelijke sites, voelen de haatzaaiers zich gesteund door mensen als Wilders en delen ze met hem letterlijk dezelfde terminologie.

Wilders heeft inmiddels aangegeven met kracht afstand te nemen van alles waar Breivik voor staat. Maar hij spreekt toevallig wel precies dezelfde taal: tegen de linkse kerk, multiculturalisme, Eurabia etc. Wanneer hij niet snel duidelijk maakt waar hij de grens precies trekt, wanneer hij in feite de Breiviks op dergelijke sites ongemoeid laat, is zijn distantie ongeloofwaardig. Politici, ook de heer Wilders, hebben een verantwoordelijkheid voor de emoties die zij in de samenleving oproepen.

Inmiddels kan ik u melden dat op de betreffende site door enkelen aldaar reeds met lof gesproken wordt over de daden van meneer Breivik en dat het eigenlijk wel eraan zat te komen in een samenleving die niet wil luisteren.

Frederik Fantoom

26 juli 2011

ons af te vragen of het zaaien van haat tegen vreemdelingen niet ook een bijdrage levert aan de opkomst van de rechtsradicale terreur

Hier gaat u de bekende mist in: Als iemand iets negatiefs over vreemdelingen beweert dan noemt u dat haat zaaien, zodat u dat kunt veroordelen. Ook al is het waar en is het ongewenst. Op die manier kun je dus niets en niemand meer ter verantwoording roepen. Er is pas sprake van haat zaaien op het moment dat men oproept tot eigenrichting of die zelfs faciliteert of organiseert. Nu houdt u zich listig op de vlakte over wie er dan wel haat zaait, maar is niet de vraag stellen hem beantwoorden?