Zaak Ina Post naar finale

dinsdag, 21 september 2010

Reacties4

Samen met researcher Willem de Haan woonde ik op maandag 20 september bij het gerechtshof in Den Bosch de zitting bij in de Zaak Ina Post. Aan het woord kwamen het OM en de advocaten van Ina Post. Het OM maakte er een potje van. Lees hieronder het verslag van Willem de Haan, researcher van 'De Nachtmerrie van Ina Post'.

Opnieuw veel pers en publiek in de zittingszaal. Ina zit ferm en krachtig tegenover de rechters van het Bossche hof. Links zitten haar twee tegenstrevers van het OM, de advocaten-generaal M. de Vries en J. Snijders. Helemaal achterin de zaal Ina’s kwelgeest Nico van der Geest, destijds onderzoeksleider van de politie. Na een betoog van ruim een uur concludeert De Vries dat het vonnis van zes jaar, opgelegd door het gerechtshof in 1987, in stand moet blijven. Want Ina is ‘een schuldige dader’.

Daderkennis
Nu mag het OM natuurlijk vinden wat ze vindt, maar de redeneringen van De Vries zijn niet van een hoog gehalte. Alles draait in de zaak natuurlijk om de vraag of Ina in haar bekentenis daderkennis had: of ze dingen heeft gezegd die niemand anders dan de dader kon weten.

Volgens de Vries was dat zo, want Ina had verklaard dat tijdens haar aanwezigheid in de woning van het slachtoffer de telefoon was gegaan, dat ze de hoorn naast het toestel had gelegd, dat ze het slachtoffer met een snoer had gewurgd, en dat ze later cheques bij bepaalde banken had ingewisseld. Vervelend voor het OM was dat een aantal details destijds in de kranten hadden gestaan. Tussen die publicaties en haar aanhouding zat zo’n twee weken. Maar toch kon Ina die informatie niet uit de krant hebben gehaald, want ze had zelf op de zitting gezegd dat ze alleen de Haagse Courant had gelezen en daar had dat allemaal niet in gestaan, zei De Vries triomfantelijk.

Telefoon
Dat is natuurlijk onzinnig. Zoals Ina’s advocaten Paul Acda en Geert-Jan Knoops later op de middag ook stelden: natuurlijk had Ina met haar collega’s en mogelijk anderen over de zaak gepraat, natuurlijk had ze zo kennis kunnen krijgen van wat andere kranten hadden geschreven, zoals de Telegraaf, waarin het verhaal van de telefoon en de verwurging waren gemeld.

Heel vreemd dat De Vries hier zo’n nummer van maakte. Ook zou Ina uit eigen beweging hebben gezegd dat ze cheques van de Nutsspaarbank had ingewisseld, en dat was toen bij niemand bekend. Maar dat klopt ook niet: rechercheur Pestman had, voorafgaand aan het verhoor waarin die cheques aan de orde kwamen, de brievenbus van het slachtoffer geleegd en daar de afschriften van de Nutsspaarbank gevonden. Dus de recherche was wel op de hoogte. En aangezien de verhoren niet op band zijn opgenomen en er alleen een kort proces verbaal in opgemaakt zullen we dus nooit weten of de verhoorders zelf de naam van de Nutsspaarbank hebben genoemd.

Authentiek
Merkwaardig was ook de redenering van De Vries over de ‘suggestibiliteit’ van Ina Post. Deskundigen hadden eerder vastgesteld dat Ina een ‘extreem grote neiging’ had om informatie die anderen, zoals de recherche, haar voorhielden, als waar aan te nemen. Dus als de recherche tegen haar zei: “Jij bent daar en daar geweest en jij hebt dat en dat gedaan”, dan geloofde Ina dat (destijds) al snel.

Toch kon dat niet waar zijn, vond De Vries, immers, ze had twee maanden geleden nog gezegd dat ze ‘nooit had getwijfeld of ze de dader was, ze had altijd geweten dat ze onschuldig was’. Dus, niet gevoelig voor suggestibiliteit. Maar met een beetje verstand snapt iedereen dat er natuurlijk een verschil is tussen het makkelijk overnemen van bepaalde gedachten en gegevens, en de ultieme vraag of je iets gedaan hebt of niet.

En dan hoorden we in het requisitoir de advocaat-beneraal een paar keer zeggen dat bepaalde verklaringen en herinneringen van oud politiemensen ‘authentiek’ over waren gekomen. Maar of iets ‘authentiek’ overkomt lijkt nu niet een sterk argument dat je daarmee ook in de buurt van de waarheid komt. Wie het recent verschenen boek ‘De ware toedracht’ van wetenschapsfilosoof Ton Derksen leest zal zo’n ‘argument’ niet snel meer gebruiken.

Ina had deze opstelling van het OM wel verwacht, zei ze in de schorsing. Niet alleen Ina, maar meer mensen die de zaak volgen noemen het opvallend hoe gretig de advocaat-generaal vanaf het begin van de hele zaak Ina attaqueert.

In de middag lieten Ina’s advocaten Acda en Knoops in een bijna vier uur durend betoog weinig heel van het onderzoek in 1986 en het verhaal van het OM. Stelselmatig zijn ontlastende feiten buiten het onderzoek gehouden, vanaf het begin was alles er op gericht geweest om Ina schuldig te verklaren en het verhaal van de daderkennis werd eenvoudig ontkracht. In feite hadden de advocaten een makkelijke klus, immers, de CEAS, de Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken, had in een rapport van maart 2008 al gehakt gemaakt van het politieonderzoek.

De echte verrassing zat eigenlijk helemaal aan het einde van de zitting toen de president van het Hof aan het OM vroeg hoeveel tijd ze nodig dacht te hebben voor een reactie op het verhaal van de advocaten. Toen stond advocaat-generaal Snijder, de tot nu toe zwijgende collega van de Vries op en greep in. Dat hoeft niet lang te duren, hij zal, met de complimenten voor het pleidooi van de verdediging, bij de volgende zittingsdag alleen op hoofdlijnen nog wat zeggen. “Het is duidelijk dat het OM en de verdediging van mening verschillen, het oordeel is aan u, aan het Hof.”

Wie A zegt...
Je zou zeggen: als je A zegt, dus er hard in gaat, zoals De Vries deed, je ook B moet zeggen, dus de kritiek die je krijgt met argumenten moet pareren. Het OM gaat dat dus niet doen. De vraag is dan of ze zelf eigenlijk wel in geloven in wat ze maandag zeiden. Of is het eenvoudig zo dat het OM de politie op de zitting niet wilde afvallen en dat maar aan het hof overlaten?

Als Ina straks wordt vrijgesproken op 6 oktober - dat kan bijna niet anders - dan is dat een beslissing van het Hof. Het OM heeft haar rol gespeeld: ze heeft haar eigen Officieren van Justitie die destijds voor vervolging van Ina Post gingen, niet af willen vallen, zo lijkt het. Dat is teleurstellend want op de allereerste zittingsdag zei advocaat-generaal Snijder nog dat het in deze zaak om de waarheid ging. Maar het lijkt erop dat het nu toch weer alleen om posities gaat. En fouten toegeven, dat vindt het OM nog altijd vreselijk moeilijk.

Op 6 oktober doet het gerechtshof uitspraak.

Lees hieronder nog een aantal interessante ontwikkelingen die Willem de Haan optekende naar aanleiding van de zitting op 20 september.

Het novum
De zaak Ina Post werd in 2009 door de hoge raad heropend omdat er een ‘novum’ was, een nieuw feit. Uit de temperatuurmeting van het slachtoffer moest bij nader inzien geconcludeerd worden dat het slachtoffer niet omstreeks 18.30 was overleden maar ‘aanzienlijk eerder’. Dat zou betekenen dat de bekentenis van Ina Post niet klopte en dat de zaak opnieuw moest worden onderzocht.

In de zomer bleek al dat er met dat novum iets vreemds aan de hand was: de temperatuurmetingmethode is zo ingewikkeld dat je er geen harde conclusies aan kan verbinden. Dus zei de advocaat-generaal De Vries maandag dat het novum al snel ‘kapotgeschoten’ was. Het kwam maandag ook helemaal niet meer aan de orde. Terugredenerend lijkt het er op dat de CEAS het novum heeft opgepoetst om de zaak Ina Post maar heropend te kunnen krijgen. 

Wellicht hechtte het CEAS zelf ook niet zoveel waarde aan het novum, maar kon alleen op die manier het hele onderzoek van 1986 nog eens tegen het licht worden gehouden. Ook al speelt het novum verder geen rol, dankzij het novum lwam er wel een uiterst kritisch rapport van het CEAS over het politieonderzoek van 1986, werd de zaak heropend en zullen we 6 oktober van het Hof horen of Ina Post haar nachtmerrie met opgeheven hoofd kan afsluiten. Het kan bijna niet anders.

Nico van der Geest
De leider van het politieonderzoek van 1986, Nico van der Geest, niet al te groot, in het pak, rode blos, is een man waar geen tweede van te vinden is. In het gerechtsgebouw liepen we hem maandag bij de koffieautomaat tegen het lijf. Hoewel hij een feilloos geheugen schijnt te hebben (‘ik weet, edelachtbare, nog woordelijk wat Ina Post in 1986 zei’) haalt hij Kees Vlaanderen en mij altijd door elkaar, maar dit terzijde.

Of hij het recent verschenen boek ‘De ware toedracht’ van wetenschapsfilosoof Ton Derksen had gelezen. “Nee, ik lees geen sprookjes” zegt van der Geest. In de middagpauze treffen we hem in een aanpalend café, hij is blij met het verhaal van advocaat-generaal De Vries. Theatraal als altijd zegt hij: “Ik hoorde een stukje waarheid!”, doet een pas naar voren: “En nog een stukje waarheid”, weer een pas naar voren, “en nog meer waarheid!”.

Als Ina Post straks door het Hof wordt vrijgesproken dan gaat Nico van der Geest niet zeggen dat hij zich destijds toch vergist heeft. Dan heeft het hof zich vergist. Zo simpel is dat. Zei een collega van Van der Geest niet onlangs op de zitting ‘dat het woord “twijfel” bij Van der Geest niet in zijn vocabulaire zat”? Als je met Nico van der Geest praat voel je de intimidatie, de zelfgenoegzaamheid. De bange, onzekere Ina Post van 1986 had destijds wel enorme pech om uitgerekend deze man tegenover zich te krijgen.

Dinsdag 22 september belden we nog eens een keer met Nico van der Geest of we hem konder interviewen als de zaak straks na 6 oktober helemaal is afgelopen. Maar nee dat wil hij niet. "Ik heb jullie uitzending bekeken en daarom, en ook door de indruk die ik van jullie krijg op de zittingen, ga ik daar niet op in. Jullie zijn gekleurd en niet objectief." Tsja, afgaan om een indruk, ging het daar niet ook niet juist op fout in de hele zaak? Van der Geest heeft een andere journalist in z'n hoofd die hij een interview wil geven "iemand die mij vanuit de journalistiek de laatste jaren wel geholpen heeft." Hij wil niet zeggen wie hij op 't oog heeft. Een teleurstellende reactie? "Zo lopen de gootjes meneer de Haan, als het regent." 

Een boze mail van het OM over ‘De Nachtmerrie van Ina Post’
Over 'De Nachtmerrie van Ina Post' onstond in de aanloop voor de zittingsdag een grappig misverstand. De advocaten Knoops en Acda hadden de president van het hof een week voor de zitting gevraagd om apparatuur klaar te zetten omdat ze een stukje uit 'een documentaire' wilden laten zien.

Hoewel dat verzoek aan het Hof gericht was kregen ze onmiddellijk antwoord van het OM: Dat de film geen onderdeel was van het strafdosier en dat het OM niet inzag 'wat de toegevoegde waarde van een gedramatiseerd verhaal is'.

Knoops en Acda waren helemaal niet van plan om iets uit 'De Nachtmerrie' te laten zien, maar hadden een andere, Amerikaanse documentaire op het oog, waar ze maandag ook een fragment van lieten zien. Acda: "Wij vonden het opvallend dat het OM er kennelijk automatisch vanuit ging dat het om jullie documentaire ging en dat ze dat dus niet wilde."