'Wat is er gebeurd waardoor u dacht: ik beken?'

woensdag, 07 juli 2010

Reacties3

Researcher Willem de Haan en ik woonden vandaag de tweede zittingsdag bij van het verhoor van Ina Post bij het gerechtshof Den Bosch. Willem doet verslag.

"Zolang de waarheid niet boven tafel is, kan ik het boek niet dicht doen." Het is 14.30 uur als Ina Post dit zegt tegen de voorzitter van het gerechtshof in Den Bosch. Al vijf uur lang heeft Ina dan talloze vragen beantwoord over wat er is gebeurd op die vrijdag 22 augustus 1986, toen de bejaarde mevrouw Kolstee dood werd aangetroffen in haar bejaardenwoning. En vragen over de dag erna en de dagen van het verhoor, waarin Ina uiteindelijk een bekentenis had afgelegd, die weer had ingetrokken, weer zou hebben bekend en die nieuwe bekentenis opnieuw had ingetrokken.

De voorzitter van het gerechtshof had de zaak goed voorbereid en hakte het verhoor in drie stukken:
1 - de feiten;
2 - het verhoor en de bekentenissen;
3 - Ina's persoonlijke omstandigheden.

Eigenlijk alles wat Ina werd gevraagd en alles wat zij antwoordde was voor ons gesneden koek, maar toch was het heel bijzonder. Want, zo zei de voorzitter aan het begin tegen Ina: "U hebt sinds uw veroordeling in 1987 niet meer de kans gekregen om tegenover een rechter uw verhaal te doen, en die kans krijgt u nu." En zo kwam alles weer voorbij: Wat heeft u die 22e augustus gedaan? Hoe verliep die dag? Wat deed u die ochtend? Bij wie heeft u die dag gewerkt? Wat heeft u dat uur dat u bij mevrouw Kolstee was precies gedaan? Hoe laat kwam u binnen? Had u zelf een sleutel of belde u aan? Merkte u iets bijzonders aan haar? Enzovoort enzovoort. Soms vervelend voor Ina, maar de voorzitter deed het op een hele prettige manier, hij vroeg vriendelijk door totdat hij het precies begreep en was nergens suggestief of vooringenomen.

Het viel me op dat Ina uiterst bereidwillig antwoord wilde geven op de vragen. Soms zei ze: "Ja, ik denk dat het zus was, maar het kan ook zo geweest zijn." Toen dacht ik: volgens mij heeft ze dat ook zo gedaan toen ze in 1986 verhoord werd. En als je dan kwaad wilt als rechercheur, dan is het al gauw: zie je wel, ze draait!
Een andere valkuil voor Ina vond ik soms de manier waarop ze zich uitdrukte. Op een gegeven moment zei ze woensdag bij het gerechtshof bijvoorbeeld dat de andere bejaarden met haar natuurlijk over de dood van Mevrouw Kolstee hadden gepraat, 'maar ik heb toen bewust niet gezegd dat ik bij mevrouw Kolstee had gewerkt, want dan zouden er alleen maar vragen op mij afkomen'.
Ik denk dat Ina gewoon bedoelde dat de zaak haar aangreep en dat ze toch niet wist hoe het zat en dat de bejaarden alleen maar extra onrustig zouden worden. Maar als je kwaad wil kun je het ook anders interpreteren…

Echt spannend werd het natuurlijk toen het over de bekentenis ging op 11 september. "Wat is er gebeurd waardoor u dacht: ik beken", vroeg de voorzitter van het gerechtshof. Ina vertelde over de druk, de wanhoop, en dat de rechercheur Van der Geest was begonnen over waar ze opgegroeid was, aan het eind van de doodlopende weg in Nootdorp. "Dat was mijn veilige thuishaven, maar zelfs die was opeens niet veilig meer." En toen Van der Geest, die haar ouders kende, ook nog over haar vader was begonnen die een paar maanden daarvoor was overleden, toen was ze geknapt, gebroken, helemaal stuk, hoe je het maar noemen wilt. Ze wilde weg van de verhoorders en had gedacht dat de rechter het wel zou begrijpen.
"Maar uw verklaring was op onderdelen wel redelijk gedetailleerd", zei de voorzitter. Waarop hij zelf eigenlijk meteen het antwoord gaf: "Of zegt u: ik heb een verhaal verteld van wat ik wist uit andere bronnen?" Waarop het verhoor verder ging met wat Ina allemaal had gezien toen ze als getuige in de woning was rondgeleid en wat ze over de zaak in de krant had gelezen.

Wat dat laatste betreft mengde de advocaat-generaal zich opeens in het verhoor: "Hoe kan iets dat op vrijdagavond bekend werd al zaterdag in de krant hebben gestaan?" Een beetje een domme interventie, want het betreffende krantenbericht zit gewoon in het dossier. De advocaat-generaal kwam nog een paar keer vilein uit de hoek, bijvoorbeeld met de suggestie dat Ina geldproblemen zou hebben gehad: "Als je maanden rood staat op de giro krijg je ook geen kascheques, dus u had geen geld." Ook dat had De Vries beter kunnen weten. Ina had in die tijd maar een paar dagen rood gestaan, 200 gulden, niks bijzonders dus.

Al met al was het wel indrukwekkend hoe je opnieuw een beeld kreeg van hoe Ina in wanhoop haar bekentenis had afgelegd. Dan kan haar handtekening wel onder een bekentenis staan maar als ze te emotioneel was om die verklaring ook maar te kunnen lezen, kan je je afvragen welke waarde zo'n handtekening heeft. Het wordt nog spannend om te zien hoe het openbaar ministerie zich op gaat stellen als de rechercheurs en de officieren van justitie van destijds gehoord gaan worden. Gaat de advocaat-generaal de politie en justitie mensen net zo kritisch bejegenen als Ina Post, of zal ze er voor kiezen om hen vooral de hand boven het hoofd te houden? Gaat het openbaar ministerie voor waarheidsvinding in deze zaak of toch voor het schoonvegen van haar eigen straatje? De komende dagen weten we meer.

Meer weten? Bekijk de website www.inapost.nl en volg het online debat over gerechtelijke dwalingen via Human.nl.

'De Nachtmerrie van Ina Post', uitzending: woensdag 7 juli om 23.22 uur, Nederland 2, HUMAN. Herhaling: donderdag 8 juli, 15.00 uur, Nederland 2.